शत प्रतिशत विश्वासाकडून विश्वासाकडे

 

 

कोणत्याही राजकीय पक्षाचा जन्म हा सत्तासंपादनासाठीच होत असतो. लोकशाहीत सत्ता ही लोकांच्या विश्वासातून येत असते. विश्वास हा विकास आणि त्या विकासात सर्वांचा सहभाग या माध्यमातून निर्माण होत असतो आणि बळकट होत असतो. भारतीय जनता पक्षाचा जन्मापासूनचा इतिहास पाहिला तर त्याची वाटचाल वरीलप्रमाणेच राहिलेली आहे. जेव्हा केंद्रात आणि अनेक राज्यांत सत्तारूढ असलेल्या काँग्रेसने जनमनातील विश्वास गमावला तेव्हा त्याचा जनाधार घटला आणि त्याचा परिणाम ही सर्वंकष सत्ता गमाविण्यात झालेला आहे. आपली वाताहात नेमकी का, कशी आणि कशामुळे झालेली आहे, यावर विचारमंथन करण्याचा विवेकही या पक्षाने गमावलेला आहे हे विशेष. घराणेशाहीची मगरमिठी या पक्षाची गळचेपी करीत चाललेली आहे. एका निश्चित ठरलेल्या अंताकडे या पक्षाची वाटचाल सुरू आहे. चंद्रपूर महापालिकेत जनादेश लाभूनही काँग्रेसने सत्ता गमावली यातून हेच दिसते. त्याचवेळी, भारतीय जनता पक्षाची स्थापना करताना सागराच्या साक्षीने अटलबिहारी यांनी अंधेरा छटेगा, कमल खिलेगा हा व्यक्त केलेला विश्वास सार्थ ठरलेला आपण पाहात आहोत. थोडक्यात, भाजपाची वाटचाल ही विश्वासाकडून विश्वासाकडे होत असलेली दिसत आहे.

 

 

महाराष्ट्रातील अलीकडच्या महापालिका आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीत भाजपाला मिळालेले यश याचीच साक्ष देत आहे. त्यामुळे 2029 च्या विधानसभा निवडणुकीसाठी पक्षाच्या महत्त्वाकांक्षी शत प्रतिशत भाजपा या ध्येयाचा पुनरुच्चार झाला आहे. तशी पुढची मोठी निवडणूक परीक्षा साडेतीन वर्षांहून अधिक काळ दूर असली तरी, पक्षाने आपल्या कार्यकर्त्यांना कठोर परिश्रम करत राहण्याचा स्पष्ट संदेश दिला आहे. भाजपामध्ये, हे चोवीस तास काम आहे. त्यात कोणताही विराम नाही. शहरी आणि स्थानिक स्वराज्य संस्था निकालांमुळे पक्ष कार्यकर्ताच अधिक दृढनिश्चयाने मैदानात उतरेल, असे पक्षनेतृत्व याचमुळे सांगत आहे. भाजपाचे स्वबळावर बहुमत मिळवण्याचे ध्येय आव्हानात्मक आहे पण अशक्य नाही. सध्या भाजपाचा मतदानाचा टक्का सुमारे 26-27% आहे आणि हे लक्ष्य साध्य करण्यासाठी भाजपाला तो सुमारे 10-15% ने वाढविणे भाग आहे. 2029 च्या विधानसभा निवडणुकीत पक्षाने 288 पैकी 150 जागांवर विजय मिळवण्याचे लक्ष्य ठेवल्याचे सांगण्यात येते. जागांचा अर्धा आकडा 145 आहे आणि सध्या त्यापासून फक्त 13 जागा कमी आहेत. तथापि, हे लक्षात घेतले पाहिजे की महायुतीचा भाग म्हणून निवडणूक लढवली गेली आहे. एकटे लढल्यानंतर बदल दिसून येतील.

 

 

आताच्या निवडणुकांत नजरेत ठळकपणे भरणारी बाब म्हणजे भाजपाचा शहरी-केंद्रित असलेला तोंडवळा विस्तारला आहे आणि पारंपरिकपणे काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस यांचा बालेकिल्ला मानल्या जाणार्‍या ग्रामीण भागात मुसंडी मारण्यात भाजपा यशस्वी झालेला आहे. महाराष्ट्रातील 288 विधानसभा जागांपैकी एकूण 160 जागा ग्रामीण म्हणून ओळखल्या जातात. नुकत्याच जाहीर झालेल्या जिल्हा परिषद निवडणुकीच्या निकालांमध्ये असे दिसून आले आहे की, सिंधुदुर्ग (कोकण), सातारा (पश्चिम महाराष्ट्र), सोलापूर (नैऋत्य महाराष्ट्र), परभणी (मराठवाडा), धाराशिव (मराठवाडा) आणि छत्रपती संभाजीनगर (मराठवाडा) या 12 जिल्हा परिषदांपैकी सहामध्ये भाजपा सर्वात मोठा पक्ष म्हणून उदयास आला आहे. उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना या महायुतीच्या भागीदारांद्वारे पक्ष 11 जिल्हा परिषदांमध्ये सत्तेत असेल, असे दिसते. पंचायत समितीच्या निकालांनीही भाजपाचे वर्चस्व अधोरेखित केले आहे, पक्षाने125 पैकी 55 समित्या जिंकल्या आहेत, तर युती भागीदार शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसने अनुक्रमे 26 आणि 25 जागा जिंकल्या आहेत. विरोधी महाविकास आघाडीचे घटक पक्ष काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी (तुतारी) यांना प्रत्येकी आठ जागा मिळाल्या आहेत, तर त्यांचा दुसरा युती भागीदार शिवसेना (उबाठा) यांना तीन जागा मिळाल्या आहेत.

 

 

स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निकालांवर भाष्य करताना मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस म्हणाले की, राज्य आणि केंद्र सरकारच्या विकासाच्या प्रयत्नांचा महाराष्ट्राच्या शहरी आणि ग्रामीण भागात चांगलाच प्रभाव पडला आहे. आम्ही करत असलेल्या कामासाठी हा जनादेश आहे. विरोधकांकडे राजकीय इच्छाशक्तीचा अभाव होता आणि ते जनतेपासून वेगळे झाले होते. ते सार्वजनिक प्रश्न हाताळण्यात अपयशी ठरले आणि यामुळे भाजपाला मदत झाली. स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका भाजपासाठी महत्त्वाच्या होत्या आणि एक आव्हान देखील होत्या, कारण विधानसभा आणि लोकसभा निवडणुकीत यश मिळवूनही पक्षाचा ग्रामीण भागात पाय रोवण्यासाठी सतत संघर्ष चाललेला आहे.

 

 

इतिहासात डोकावले तर महाराष्ट्रात एकत्रित शिवसेनेसोबत युती करून सरकार स्थापन केल्यानंतर जवळजवळ 10 वर्षांनी भाजपाला स्वबळावर पूर्ण बहुमत मिळवून देण्याची कल्पना पहिल्यांदा 2005 मध्ये मांडण्यात आली होती. परंतु राज्यातील ग्रामीण भागांवर काँग्रेस-राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या घट्ट पकडीमुळे ती मनीषा अपूर्ण राहिली आहे. तथापि, 2014च्या विधानसभा निवडणुकीपासून भाजपा सातत्याने आपला पाया वाढवत आहे. 2014, 2019 आणि 2024 च्या निवडणुकीत अनुक्रमे 122, 105 आणि 132 जागा मिळवून सर्वांत मोठा पक्ष म्हणून उदयास आला आहे, राज्यात युती बदलल्या आणि राजकीय रूपरेषा बदलली तरीही. 2019 च्या विधानसभा निवडणुकीनंतर भाजपाशी संबंध तोडल्यानंतर उद्धव ठाकरे काँग्रेस-राष्ट्रवादी काँग्रेस युतीत सामील झाले. त्यांनी सत्तेसाठी भाजपाची नव्हे तर हिंदुत्वाचीच साथ सोडली आणि म्हणूनच जनतेने त्यांना नाकारले आहे. शरद पवारांचीही विश्वासार्हता खालावलेली आहे. ग्रामीण भागातून मिळणारा जनाधार हाच शतप्रतिशत भाजपाचे स्वप्न साकारण्याचा महामार्ग ठरणार आहे.